تبلیغات
تحقیق و پروژه - تربیت از دیدگاه اسلام

تحقیق و پروژه

شنبه 8 مهر 1396

تربیت از دیدگاه اسلام

نویسنده: فاطمه غلامی   

مقدمه

کودکان ارزشمند‌ترین و ظریف‌ترین هدیه‌ای هستند که خداوند به امانت به ما سپرده و ما را بر سرنوشت آنها حاکم کرده است و ما نیز وظیفه داریم که این بار مسئولیت را با مطلوب‌ترین روش‌ها به سر منزل مقصود برسانیم. لازمه تربیت صحیح کودک، یاری گرفتن از قرآن و احادیث و رعایت موازین اسلامی است. روش اسلام در تربیت کودک، محبت و پند و نصیحت توأم با مدارا و احتیاط است که باید در عین حال دلنشین و مؤثر باشد. بنابراین تنبیه و مجازات نخستین عامل تربیتی در اسلام نیست، بلکه ابزاری است که در صورت سودمند واقع نشدن رفق و محبت در ایجاد عادات خوب به کار می‌آید. در تربیت اسلامی زیاده‌روی دیده نمی‌شود و فقط از این راه می‌توان افرادی معتدل را تربیت کرد؛ به طوری که تمام قوای او اشباع و تعدیل شوند و جسم و روح و عقل، هماهنگ باشند.

به یاد داشته باشیم که مقوله تربیت، فارغ از جنبه روحی و نفسانی آن، جنبه بدنی و عقلی را نیز شامل می‌شود و هر گاه این سه به موازات یکدیگر و به طور صحیح تربیت شوند، قطعاً انسان توانا و مستعدی را تقدیم جامعه بشری خواهیم کرد.

خانواده، مدرسه و گروه‌های دینی عواملی هستند که صرف‌نظر از عوامل قهری همچون وراثت، بر روش و منش کودکان تأثیر به سزایی دارند.

موضوع تعلیم و تربیت و روش‌های مطلوب آن از زمان‌های بسیار دور مورد توجه بشر بوده و در تمام عصرها در زندگانی انسان اهمیت والایی داشته است. علاوه بر پیامبران الهی که رسالت و مسئولیت تعلیم و تربیت جوامع بشری را عهده‌دار بوده‌اند، دانشمندان، فلاسفه و اندیشمندان هر جامعه و ملتی نیز همگام با آنان در این رهگذر می‌کوشیده‌اند. دانشمندان اسلامی نیز از آغاز قرن اول اسلامی تا کنون، به مدد قرآن و حدیث رهنمودها و تألیفات ارزشمندی از خود بر جای گذاشته‌اند که همه از آموزه‌های اسلامی الهام گرفته‌اند.

دراین مقاله بر آنیم که پس از برسی اجمالی مفهوم تربیت و انواع آن ،تربیت کودک در دیدگاه و سیره پیامبر اعظم (ص) را به جهت محدود بودن مقال و مجال ، به صورت فشرده مورد برسی قرار دهیم .

 

پیشگفتار 

بی تردید تربیت امری است که دارای اهمیت و ارزش و نقش و فایده های بسیاری در ایجاد تحول و دگرگونی در حیات انسان ها ست . از این رو در گذشته و حال مورد توجه والدین و مربیان و فلاسفه و علمای اخلاق بوده و هست . تربیت و راه ها و اصول و فنون و ضوابط و شرایط و اهداف وروش های آن، همواره مورد بحث و بررسی صاحب نظران بوده است .

وجود دگرگونی های سریع و مداوم در شئون زندگی ، و تحولات چشم گیر که در گستره ی حیات آدمیان و همه شئون زندگی پدید آمده است ، اصل تربیت و جنبه های گوناگون آن را از هر نظر حائز اهمیت شناخته  است .

گفتنی است که وجود انسان از شگفتی های آفرینش است .موجودی خاکی- افلاکی و زمینی –  آسمانی است که دارای ابعاد وجودی گوناگون است و هربعدی ویژگی های خاص خود را دارد .

مجموعه ای از ویژگی های مختلف جسمانی ، روانی ، حرکتی ، رفتاری ، طرز بیان افکار و عقاید ، حالات عاطفی و هیجانی ، عادت ها ، مهارت ها ، واکنش ها سازمان مستقلی را پدید آورده و وحدت خاصی به انسان می دهند که بر اساس آن از یکدیگر باز شناخته می شود . این سازمان مستقل ، شخصیت نام دارد ، که باید طبق اصول و موازین مکتب اسلام پرورده شود و به کمال برسد.

بیان آثار و نتایج تربیت و فوایدی آن بحثی در خور را می طلبد و بدیهی است که در این صفحات اندک و محدود نمی گنجد ، به نا گریز به پاره ای از جوانب آن ، به صورت فشرده و گذرا اشاراتی خواهد داشت .

 

فایده ی تربیت

تربیت امری است حائز اهمیت و دارای نقش و فایده های فوق العاده در ایجاد تحول و دگرگونی درحیات انسان هاست و به لحاظ اهمیت این امر است که از روزگاران دیرین مورد توجه همه والدین و مربیان و فلاسفه و علمای اخلاق بوده و هست .

بحث درباره تربیت ، اصول و فنون و ضوابط و شرایط و اهداف و روش های آن از گذشته های دور مطرح بوده و صاحب نظران در این زمینه به بحث و بررسی می پرداخته اند .

تربیت را می توان وسیله ای برای رسیدن روح به بلند ترین پایه جمال و کمال و عامل ی برای خوشبخت کردن فرد ذکر کرد .و در سایه آن آدمی می تواند انسانی حقیقی شود .

چه بسیار دگرگونی ها و اصلاحاتی که در پرتو تربیت در فردی ایجاد می شود و یا صفاتی که از او زائل    می گردد.تربیت قادر است جوهر درونی انسان را کشف کند قوای او را نیرومند سازد ، ذهن او را شکل دهد و زندگی اجتماعی او را بهبود بخشد .

تربیت زیر بنای شخصیت فرد است . استعداد را شکوفا کرده و جهت می بخشد . زمینه های درونی آدمی را ساخته و او را می پرورد .و از این دیدگاه تربیت نوعی صنعت و هنر است.

مفهوم تربیت

در بیان اینکه تربیت چیست ، متخصصان علوم انسانی و صاحبان مکاتب و ادیان بیان ها و تعاریف گوناگونی ارائه کرده اند.

برخی از جامعه شناسان گفته اند : تربیت عبارت است از پرورش عضوی مفید برای جامعه.

برخی از روان شناسان آن را مراقبتی پیوسته از حیات در حال رشد و ایجاد تغییر در فرد به منظور یافتن قدرت درک مسائل و ایجاد زمینه جهت استقلال فکری ، دانسته اند.

برخی تربیت را به طور خلاصه ، ایجاد تغییرات مطلوب دانسته اند .

از نظر اسلام ، می توان گفت تربیت عبارت است از :  هدایت و اداره ی جریان ارتقایی و تکامل بشر یا ایجاد هیأتی تازه در فرزند به منظور فراهم آوردن زمینه جهت رشد و تکامل همه جانبه ی او .

با ملاحظه ی مجموعه تعاریف یاد شده درباره تربیت ، می توان به این نتایج دست یافت که تربیت :

عملی عمدی و آگا هانه است .

از سوی عاملی قدرتمند و نافذ ، برفرد یا افرادی ، اعمال می شود .

دارای هدف و نتیجه و غایت است .

ایده ی آن ، اصلاح فرد و رشد و تکامل همه جانبه ی اوست .

عملی است مداوم که استمرار و دوام ، از مختصات آن است .

  موضوع تربیت

موضوع تربیت – در این مقال – انسان است . بر این اساس باید او را شناخت و دانست که او کیست و چیست؟ آفرینش او بر چه اساسی است ؟ آیا با فطرت  پاک آفریده شده است یا با فطرت ناپاک ؟ طفلی که در خانواده ای به دنیا می آید از آن کیست ؟ آیا تربیت پذیر است یا نه ؟ حق تربیت و اولویت تربیت او با کیست ؟

شک نیست که بررسی همه جانبه ی این مباحث کار آسانی نیست . درباره انسان و ابعاد وجودیش ، پیدایش و حیات سیر او ،کتابها نوشته شده و مقاله و سخن ها مطرح است .

از سوی دیگر این نکته ها شایان ذکر است که بسیاری از مسائل مورد بحث در خصوص انسان مورد اتفاق همه فلاسفه و صاحب نظران نیست . بنابر این ، مساله ای که همگان درباره اش اتفاق نظر ندارند ، شرح و بیان آن امری قریب به محال است . به هر جهت ، موضوعی است پر بار و دامنه دار که مجال بسیار          می خواهد و پیداست که در این مختصر نمی گنجد .

آنچه تا حدودی در این زمینه مدنظر ماست ، دیدگاه اسلام خواهد بود که به اختصار به آن می پردازیم .

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :