تبلیغات
تحقیق و پروژه - مقاله نقش زن در اسلام

تحقیق و پروژه

شنبه 8 مهر 1396

مقاله نقش زن در اسلام

نویسنده: فاطمه غلامی   

نقش زن در اسلام

از جمله موضوعاتی که طرح و تبیین آن موجب الگو پردازی صحیح خواهد بود و ما را در مسیر صواب هدایت خواهد کرد؛ نقش زنان در عصر نبوی است. نقشی که بدون افراط و تفریط، شعارزدگی، سطحی نگری و استفادة ابزاری شکل گرفت و موجب تربیّت زنانی بزرگ و نامدار شد. در این راستا توجّه به نقش زنان در نظام دفاعی حکومت نبوی نشانگر عمق توجّه پیامبر به توانمندی های زنان و فـراهم ساختن بستر مناسب و طبیعی جهت شکوفایی توانایی های زنان است. ما در این نوشتار قصد داریم که با بیان شواهد تاریخی، ابعاد مختلف حضور زنان را در نظام دفاعی عصر پیامبر اعظم (ص) تبیین نمائیم تا الگو و نمونه ای قرار گیرد و بدین وسیله اندیشه های سره از ناسره تمییز گردد با این مهم، عصر نبوی به عنوان مقیاس و ملاک تعیین شده است. با بعثت پیامبر عظیم الشأن اسلام، زنـان جزیره العرب همچون مردان به سوی اسلام گرایش پیدا کردند و همواره به دنبال کشف دیدگاه های دین مبین اسلام پیرامون تکالیف و حقوق زنان بودند. از اولین بیعت پیامبر، زنان هم جزء بیعت کنندگان بودند و بدین شکل به صورت عملی وارد عـرصة اجتماعی و سـیاسی شدند. پیامبر (ص) محدودیّتی برای حضور زنان مطرح نمی کردند بلکه بـا بیان شرایط حـضور، بـه تربیّت شخصیّت آنـان به شکل اصولی می پرداختند. با آغاز حکومت نبوی در مدینه و حملات وقت و بی وقت مشرکین جهت نابودی حکومت نوپای اسلامی بحث دفاع شکل گرفت. عرب، بیگانه از جنگیدن نبود اما تا پیش از اسلام اهداف جنگ اهدافی مادی و خود پسندانه بود. پیامبر به مسلمانان درس صلح و برادری داد. اما آنان را به گونه ای تربیت کرد که در مقابل زورگویی بایستند و تن به ذلت ندهند. زنان مسلمان با شروع اولین غزوات پیامبر خواهان شرکت در دفاع بودند. آنان علاقمند بودند که با انجام کارهایی همچون آب رسانی، نگهداری تدارکات، طبخ غذا، پرستاری بیماران و مجروحین و حمل شهداء، پیامبر را یاری دهند. پیامبر اکرم (ص) که توانایی برخی از زنان را بسیار بالا و آنان را سرشار از عشق و روحیه فداکاری و ایثار می دیدند به آنان اذن حضور می دادند. به یقین می توان گفت که اعتماد پیامبر به زنان عامل بسیار مهمی در رشد بیشتر آنان بوده است. در این قسمت به نمونه هایی اشاره می نمائیم. «شواهد تاریخی» امّ نسان چنین می گوید: وقتی پیامبر خدا (ص) تصمیم گرفت به سوی خیبر حرکت کند، به نزد او رفته و عرض کردم: « ای رسول خدا! آیا اجازه می دهید همراه شما بیایم و چنانچه در این جنگ مجروحی بود- که نخواهد بود- آنها را مداوا کنم و همچنین از تدارکات نگهداری نمایم؟» پیامبر خدا (ص) در جواب فرمود:« بیا به بـرکت خدا» و (سپس فرمود:)«زنانی از قوم تو و از غیر ایشان از من اجازه خواستند تا در جنگ شرکت داشته باشند که به آنها اجازه دادم. چنانچه مایل باشی می توانی با قوم خود حرکت کنی و اگر می خواهی با ما حرکت کن!» عرض کردم «با شما» فرمود: «بنابراین همراه همسر من ام سلمه باش.» امّ نسان گوید: من با امّ سلمه و پیامبر (ص) و سپاه همراه شدم و تا فتح خیبر همراه آنان بودم و با دارویی که داشتم مجروحین را مداوا می کردم و در پایان پیامبر مقداری از غنائم را به ما داد. (واقدی، محمد بن عمر، مغازی، ج ۲، ص ۶۸۷) فاطمه علیها السّلام، همراه جمعی از زنان در جنگ احد به همراه پیامبر بود. مجموعاً ۱۴ زن بودند که خوراکی و آشامیدنی بر پشت خود حمل کرده و زخم مجروحان را پانسمان و مداوا می کردند و به آنها آب می رساندند. (واقدی، محمد بن عمر، مغازی، ج ۱، ص ۲۴۹) صفیه دختر عبدالمطلب می گوید: «در جنگ احزاب زیر رگبار سنگ و تیر بودیم که یک یهودی به سوی ما آمد. من شمشیر حان بن ثابت را گرفتم و گردن یهودی را زدم طوریکه سرش به سمت گروهی پرتاب شد. (ابن هشام، السیرةالنبویه ج ،۳ ص ۲۳۹) امّ عطیّه می گوید:«در هفت جنگ، همراه پیامبر (ص) بودم. در این جنگ ها، تدارکات ایشان را نگهداری کرده و برای ایشان غذا درست می کردم و مجروحین را مداوا کرده و از مریض ها پرستاری می کردم. (اعیان الشیعه، ج ۳، ص ۸۴۲) در جنگ صفین، امّ حارث انصاری و امّ عماره از فرار مردان جلوگیری کردند. امّ حارث لگام شتر همسر خود را گرفته و به فرار او اعتراض می کرد! امّ عماره شمشیر خود را کشیده و خطاب به انصار فریاد می زد: «این چه کار زشتی است؟ شما و فرار!» (مغازی، ج ۱، ص ۲۴۹، ج ۲ ص ۹۰۴) شواهد تاریخی بسیاری درکتب تـاریخی وجـود دارد کـه نشان دهندة اذن پیامبر نسبت به حضور زنان درمیدان دفاع است. با توجه به مستندات موجود می توان وظائف زنان در عصر نبوی را اینگونه بیان نمود: ۱- مداوای مجروحین. ۲- آب دادن به رزمندگان. ۳- حمل مجروحین به پشت جبهه. ۴- نگهداری تدارکات و حمل تیر. ۵- دفع حملات دشمن در صورت لزوم. ۶- تشجیع و تشویق مردان به جنگ. ۷- ممانعت فرار از جنگ. ۸- طبخ غذا برای رزمندگان. ۹- قتال و شرکت در نبرد. ناگفته پیداست که این وظائف مربوط به حضور زنانی است که مستقیماً در جنگ ها شرکت داشتند. پشتیبانی روحی و عاطفی زنان در پشت میدان نبرد که موجب حفظ مدینه از خطرات دشمن و آسودگی خیال مردان برای رفتن به جنگ بود در جای خود قابل بررسی است. نتایج به دست آمده از حضور زنان در جنگ های صدر اسلام: ۱- رضایت و تأیید پیامبر اکرم نسبت به حضور زنان ۲- اشتراک تکلیف زن و مرد در بحث دفاع ۳- ظهور قابلیت های متنوع و متفاوت زنان در دفاع ۴- چند منظوره بودن نقش زن در دفاع- تأثیر این نقش در دفاع فیزیکی، دفاع روانی و تأثیر گذاربودن حضور زنان در افزایش حضور مردان و حتی افزایش کیفیت حضور مردان- ۵- اجازة حضور زنان درسنین مختلف جوان، میانسال و سالمند در دفاع حضرت امام خمینی با تأسی از دیدگاه های پیامبر اسلام، از ابتدای انقلاب و بالاخص در زمان دفاع مقدس با حمایت و پشتبانی از حضور هدفمند زنان، نادیده گرفتن و مهمل گذاشتن این قشر عظیم جامعه را به هیچ وجه جایز ندانستند و همواره تأکید کردند که زنان مسلمان با حفظ حدود الهی در تمام صحنه های جامعه حضور یابند. ایشان زنان صدر اسلام را الگوی زنان مسلمان دانسته و به زنان ایران اسلامی در هشت سال دفاع مقدس اجازه دفاع دادند. این نوشتار را با یادآوری دو جمله از فرمایشات حضرت امام خمینی به پایان می رسانیم. «زنها هستند که ملت ها را تقویت می کنند؛ شجاع می کنند. بانوان در صدر اسلام با مردان در جنگ ها هم شرکت داشته اند. ۱۲/۱۱/۵۸». «پیروز و سرافراز باد نهضت اسلامی زنان ایران. افتخار بر این قشر عظیمی که با حضور ارزشمند و شجاعانة خود در صحنه دفاع از میهن اسلامی و قرآن کریم، انقلاب را به پیروزی رساند و هم اکنون در جبهه و پشت جبهه در حال فعالیت و آماده فداکاری است.

zan_bankmaghale.ir

اصل استقلال مالى زوجین در فقه شیعه

اصل استقلال مالى زوجین و حق اداره و تصرف آنها بر اموالشان از اصول مسلم فقه شیعه است و هیچ تردید و اختلافى در آن وجود ندارد. قانون مدنى هم در ماده ۱۱۱۸ خود آن را پذیرفته است.

طبق ماده ۱۱۱۸ قانون مدنى: «زن مستقلا مى تواند در دارایى خود هر تصرفى را مى خواهد بکند.»

و نیز مطابق این ماده قانون مدنی: «زن در مسائل مالى و اقتصادى، استقلال و آزادى کامل دارد و مى تواند در اموال شخصى خود هر گونه دخل و تصرفى نماید; بدون آن که موافقت شوهر لازم باشد.

اعم از این که آن اموال قبل از ازدواج به دست آمده باشد و یا بعد از آن ». براى اثبات این اصل در فقه شیعه، به دو دلیل از منابع فقهى مى توان استناد نمود.

۱- آیه «للرجال نصیب مما اکتسبوا و للنساء نصیب مما اکتسبن » (نساء/۳۲) یعنى: مردان را از آنچه کسب مى کنند و نیز زنان را از آن چه به دست مى آورند بهره اى است.

کلمه اکتساب به معنى به دست آوردن است اما فرقى که راغب اصفهانى بین معناى کسب و اکتساب متذکر مى شود بسیار قابل توجه و دلیل بر مدعاست; وى مى گوید: کلمه اکتساب در به دست آوردن فایده اى استعمال مى شود که انسان مى خواهد خودش از آن استفاده کند و بهره بردارى اختصاصى از آن نماید و کسب، هم آنچه را که خود مى خواهد استفاده کند شامل مى شود و هم آن چیزى را که براى دیگران به دست مى آورد. (مفردات راغب اصفهانی)

از این جهت معناى کلمه کسب از معناى اکتساب عامتر است. مطابق این معنى، زن و مرد چیزى را که به دست مى آورند، خودشان مستقلا حق تصرف و بهره بردارى از آن را خواهند داشت.

از این رو، مفاد آیه چنین خواهد بود که هر یک از زن و مرد، آن چیزى را که به دست مى آورند – خواه اختیارى باشد; مانند کسب درآمد یا غیراختیارى; مانند ارث و غیره – به خودشان اختصاص دارد و حق استفاده و بهره بردارى را به طور مستقل خواهند داشت.

در تفسیر این آیه باید گفت: «اگر مرد و یا زن از راه عمل چیزى به دست مى آورد خاص خود اوست و خداى تعالى نمى خواهد به بندگان خود ستم کند. از اینجا روشن مى شود که مراد از اکتساب در آیه نوعى حیازت و اختصاص دادن به خویش است; اعم از این که این اختصاص دادن به وسیله عمل اختیارى باشد نظیر اکتساب از راه صنعت و یا حرفه یا به غیر عمل اختیارى. لیکن بالاخره منتهى مى شود به صفتى که داشتن آن صفت باعث این اختصاص شده باشد… و معلوم است که هر کس، هر چیزى را کسب کند از آن بهره اى خواهد داشت و هر کسى هر بهره اى دارد، به خاطر اکتسابى است که کرده است ».

مفسرین با برداشت وسیعترى از این آیه، نسبت به آزادى زنان در اشتغال و تجارت، مى گویند: «خداوند در کسب و تجارت نسبت به سعى و کوشش هر کسى از مرد و یا زن از نعم خود عطا مى فرماید… آیه شریفه دلیل است که زنان هم مى توانند به تجارت مشغول شوند و همچنین نسبت به سعى و کوشش خود از نعم الهى بهره مند شوند».

۲- عموم قاعده «الناس مسلطون على اموالهم » این قاعده که به نام قاعده «تسلیط » معروف است از قواعد پذیرفته شده، نزد فقهاى شیعه است و در فقه، بدان بسیار استناد مى شود. مفاد قاعده مزبور چنین است که همه مردم اعم از زن و مرد نسبت به اموال خودشان حق هر گونه تصرفى را دارند و استثنایى هم در مورد این که زن یا زوجه نتواند در اموال خودش تصرف نماید.

آفرینش زن در قرآن و ادیان الهى

در تاریخ و ملل گوناگون زن را یک موجود ضعیف و ناچیز به شمار مى آوردند. به دختران ارث نمى دادند و بعضى او را از افراد بشر و انسانیت به شمار نمى آوردند، فقط زنان را براى خدمت به مردان و اطفاى شهوت جنسى براى مردها نگاه مى داشتند.

مرد مى توانست زنهاى متعدد بگیرد و یا طلاق بدهد. اگر زن مى مرد زن بگیرد ولى اگر شوهر مى مرد، زن حق ازدواج نداشت و از معاشرت در خارج هم ممنوع بود. در هند زن تابع شوهر بود و بعد از مردن او، دیگر حق ازدواج نداشت و باید با جسد شوهر سوزانده مى شد… و در ایام عادت ماهیانه نجس و پلید و لازم الاجتناب بود.

زن در میان ملل قبل از اسلام حد وسط بین انسان و حیوان بود از او مانند انسان ضعیفى که باید به انسانهاى متوسط کمک بدهد استفاده مى شد. اعراب مشرک خشن، بى رحم متعصب دختران معصوم خود را زنده به گور مى کردند. تا وقتى که خورشید اسلام از پس ابرهاى تاریک عربستان طلوع نمود.

پیغمبر اسلام (ص) پس از ارشاد کلمه توحید با اشاره پروردگار در قرآن اول کارى که کرد از این عادت شوم اعراب جلوگیرى نمود، حضرتش به زنان و دختران احترام مى گذاشت و با تمام عظمتش به زنهاى پیر سلام مى کرد و چنانکه شیعه و سنى نقل کرده اند، مکرر دست دخترش فاطمه سلام الله علیها را مى بوسید و مى فرمود: «فاطمة بضعة منى من آذاها فقد آذانى و من آذانى فقد آذان الله» فاطمه پاره تن من است هر کس او را اذیت کند حقیقتا مرا اذیت کرده است و هر کس مرا اذیت کند خدا را اذیت کرده است.

آفرینش زن در ادیان الهى

در تمام مذاهب و ادیان الهى آمده است که زن و مرد از «نفس واحده» آفریده شده اند. در عهد قدیم آمده است: «پس خدا موجودات را آفرید، لیکن براى آدم معاونى موافق وى یافت نشد و خداوند خوابى گران بر آدم مستولى گرداند تا بخفت پس یکى از دنده هایش را گرفت و گوش در جایش پرکرد و خدا آن دنده را زنى بنا کرد و او را نزد آدم آورد. در اسلام زن از نظر آفرینش در بعد روحى و جسمى از همان گوهرى آفریده شده که مرد آفریده شده است و هر دو جنس در جوهر و ماهیت یکسان و یگانه اند و تمایز و فرقى در حقیقت و ماهیت میان زن و مرد نیست.

قرآن به صراحت از این حقیقت پرده برمى دارد: یا ایها الناس اتقوا ربکم الذى خلقکم من نفس واحدة و خلق منها زوجها… اى مردم از پروردگارتان که شما را از نفس واحدى آفرید و جفتش را (نیز) از او آفرید و از آن دو زنان و مردان بسیارى پراکنده کرد، پروا دارید (نساء، ۱)، هو الذى خلقکم من نفس واحدة و جعل منها زوجها لیسکن الیها؛ او است آن کس که شما را از نفس واحدى آفرید و جفت وى را از آن پدید آورد تا بدان آرام گیرد (اعراف، ۱۸۹).

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :